[ متن كتاب ] به نام خداى بخشندهء مهربان چنين گفت ابو ريحان محمّد بن احمد بيرونى در كتاب « تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن » : چون خردها به يارى جستن نيازمند است ، و جانها از مدد خواستن بينياز نيست ، بر من چنان شايد كه آنچه از دريافتن هنرى يا تمام كردن آن بر خاطر مىگذرد ، بر شيخ عرضه كنم تا چون در آن نظر كند جامهء زيبايى پوشد ، و از خرسندى او به نيكوييهاى جاودانى و پايندگى آراسته شود ، كه او به پايگاه بلند اخلاق رسيده ، و در فضل نسبى و مطلق بر همگان برترى يافته است . چون در كار مردم اين روزگار مىنگرم ، و مىبينم كه همگان در همه‌جا سيماى نادانى به خود گرفته‌اند ، و با اصحاب فضل دشمنى مىورزند ، و هركس را كه به زيور دانش آراسته است مىآزارند و گونه گونه ستم و بيداد دربارهء او مىكنند ، نزديك است كه آنچه اصحاب صناعت احكام نجوم در دورها و تأثيرات كواكب در سده‌ها و هزاره‌هاى آن گفته‌اند ، و گردش همهء كارهاى جهان را از روى آن دانسته‌اند ، باور دارم ! با آنكه امّت بر گمراهى يكسخن نمىشود ، چنان است كه گويى همگان بر نيك شمردن ناپسندترين خويها و زيانمندترين آنها كه آزمندى نه بر راه درست آن است ، گرد هم آمده‌اند . در ميان ايشان نمىبينى جز دستى كه دراز است و از پستى خوددارى نمىورزد و به آزرم و بزرگمنشى بازنمىگردد . در اين‌باره بر مركب همچشمى سوارند و از هر فرصتى براى بيشتر نمودن اين آزمندى بهره مىگيرند ، و كار به جايى كشيده است كه